"Maak hem dan maar dood"

Elke dag, bijna elke dag (eerlijk is eerlijk), ga ik met plezier naar mijn werk. Dat is het gevolg van een privilege dat ik heb, namelijk dat ik van mijn hobby mijn werk heb kunnen maken. Je doet wat je graag doet en verdient er ook nog je boterham mee. Deze passie zit denk ik in veel dierenartsen maar ook in bijna elke dierenartsassistent. We willen, hoe raar het ook klinkt, elk dier ´helpen´ en een goed leven bezorgen, samen met zijn baas of bazin. Dat levert over het algemeen een dynamische werkvloer op met gemotiveerde mensen die samen aan een doel werken; beesten beter maken.

Roelof in de OK

Zoals ik al aangaf, mijn hobby is ook mijn werk. Dat maakt dat, nadat ik en mijn medewerkers met passie en kunde uw huisdier hebben behandeld, wij aan u als eigenaar een vergoeding vragen. Dit laatste heeft een intrinsieke spanning die soms volledig oncontroleerbaar is. Dit leidt soms tot grote frustratie aan zowel de kant van de gepassioneerde dierenarts en zijn team als bij de liefhebbende diereigenaar.

Voor mij persoonlijk zou de discussie over geld geen invloed mogen hebben op de beslissing een dier wel of niet te behandelen. Of erger nog, het verzoek te krijgen van een eigenaar: "maak hem dan maar dood”. Helaas is de realiteit anders.

Lastige discussie

Niet alleen bij de dierenarts wordt er soms besloten niet te handelen in verband met de kosten. Ook in de humane geneeskunde is dit een lastige discussie. Regelmatig komen hierover berichten in het nieuws. Soms wordt een nieuwe, dure therapie voor een bepaalde kankersoort niet door een verzekeraar vergoed.  En als je dan geen geld hebt, weet je wat de gevolgen zijn. Of dat blijkt dat de farmaceutische industrie geen enting ontwikkeld tegen ebola, een zeer dodelijke ziekte, louter en alleen omdat de ziekte zo weinig voorkomt dat ze er niet genoeg aan kunnen verdienen. Er waren vele mensen niet gestorven het afgelopen jaar als dit vaccin wel ontwikkeld zou zijn en als geld geen rol had gespeeld. Hoe zeer ik het ook betreur, geld heeft wel degelijk invloed op de vraag of en hoe we gaan behandelen. Of dat euthanasie niet een meer dierwaardige oplossing is voor ons huisdier met een gebroken poot. Toch moet u zich wel realiseren dat wij in ieder geval niet zomaar een 'dier uit zijn leiden verlossen' als u als eigenaar niet de financiële middelen heeft om het dier te laten opereren.

Keuzes maken

In de komende blogs neem ik u aan de hand mee langs voorbeelden uit de praktijk, vertel ik over hoe ingewikkeld keuzes in de diergeneeskunde maken is, dat het niet alleen een keuze is die u als eigenaar maakt, maar dat ook wij als dierenartsen en assistenten soms niet zo maar mee gaan in uw keuze om een behandeling wel of niet uit te voeren. Ik deel met u onze overwegingen, waarom we doen wat we doen en vooral waarom we sommige dingen niet zo doen. Ik wil laten zien dat, hoe begrijpelijk de frustratie soms ook is, het geen vrijbrief is voor, zoals Bram Moscowics dat noemt, onbetamelijk gedrag (schelden of ons ervan beschuldigen dat we geen liefde voor dieren hebben). Ook zal u merken dat het belangrijk is om in oplossingen te blijven denken en niet in problemen. Maar ook hoe belangrijk het is om vooruit te denken en niet af te wachten tot u voor een lastige keuze wordt gesteld.

Meike 6 maanden na 2e stamcelbehandeling

We lopen over de dijk richting Marken. Met aan twee kanten uitzicht op de voormalige Zuiderzee. Een ideaal uitlaatgebied voor Landseeren omdat ze zo van water houden. Zeker als je dat combineert met een oude tennisbal. Je hoeft niet hard te kunnen gooien, je gooit van de dijk af het water in en dan storten twee zwart-witte kolossen zich van het dijkje af. Onze Meike doet fanatiek en met heel veel plezier mee. Maar ze wint het niet van haar jongere en atletisch gebouwde vriendin Cato. Als je een beetje “foeteld” met de richting en timing van het gooien van de bal, krijgt Meike hem ook af en toe te pakken. Dan is ze trots en loopt fier over de dijk alsof ze de koningin van van de Zuiderzee is.

Dit klinkt allemaal heel goed en dat is het ook, dat ze dit kan en dat ze er zoveel plezier aan heeft. Maar we moeten ons realiseren dat ze nu 6 maanden na de 2e stamcelbehandeling nog steeds veel ouder toont dan ze ze zich zou mogen voordoen.

Meike

Stamcellen inspuiten

6 maanden geleden hebben we bij Meike een stuk buikvet weggenomen, dat is verwerkt door de firma Medivet tot stamcellen. Deze hebben we in de gewrichten en de bloedbaan van Meike  ingespoten. Omdat ik achteraf gezien bij de eerste behandeling de impact van de afwijkende ellebogen van Meike had onderschat, heb ik nu geopteerd om beide ellebogen en beide heupen in te spuiten met stamcellen. Die stamcellen zijn in het gewricht gespoten met zogeheten “nanofibers”. Dit om de stamcellen beter in het gewricht te houden, zodat ze beter hun werk kunnen doen. En om het geheel verder te complementeren heeft Meike ook stamcellen via een infuus in de bloedbaan ingespoten gekregen.

Stamcelinjectie

Best happy

Meike is net als de eerste keer na de behandeling met stamcellen duidelijk beter gaan functioneren. Zeker de ellebogen lijken er veel profijt van te hebben. Ze komt makkelijker overeind (nog steeds moeizamer dan zou moeten), heeft meer lol in het leven maar is over de hele linie nog te sloom voor haar leeftijd. Als het even kan blijft ze liever liggen. Ze is er niet chagrijnig onder maar je zou haar meer gunnen. Ik vrees dat dit er niet in zit.

Alles wat we voor haar hebben kunnen doen, hebben we gedaan. Hier zal ze mee moeten leven. En als je haar op het dijkje naar Marken ziet paraderen met de bal dan is ze best happy. Zeker als je haar af en toe de bal gunt.

Vrijdag de 13e

Vandaag is het weer vrijdag de 13^e.  Een dag waarop, als we een aantal van ons moeten geloven, van alles mis kan gaan. Hoe zit dat nu met onze huisdieren? Worden zij dan ook vaker getroffen door ongeluk?

Feit is dat er bijgeloof over de vrijdag de 13^e heerst. Van (dieren)artsen en hun personeel gelooft 40% dat er op vrijdag de 13^e een ander aanbod aan spoedgevallen is dan op alle andere dagen. Dit bijgeloof heeft ook echt invloed heeft op hoe mensen in het leven staan. In Amerika is in diverse studies al aangetoond dat mensen hun dagelijkse bezigheden aanpassen op de vrijdag de 13^e. Er wordt geschat dat op een gemiddelde vrijdag de 13^e , 900 miljoen dollar omzet wordt misgelopen (in de States) omdat mensen bijgelovig zijn en geen aankoop doen of een transactie aan hun voorbij laten gaan.

Zwarte vrijdag

Waar komt dit bijgeloof vandaan? De vrijdag heeft een slechte naam omdat dit de dag was waarop volgens het Christelijk geloof, Jezus werd gekruisigd. Ook in de maritieme wereld heeft de vrijdag een slechte naam. Begin nooit een zeereis op vrijdag. Veel ongelukken gebeuren op vrijdag en die dag krijgt dan de naam zwarte vrijdag. Het getal 13 is ook omringd door ongeluk. Zo was apostel Judas de 13^e tafelgenoot bij het laatste avondmaal van Jezus. En als de vrijdag en de 13^e dan bij elkaar komen, is het helemaal kommer en kwel, zeker volgens de Noorse mythologie. Zo zou godin Frigga (waarnaar de vrijdag werd vernoemd) op een bergtop een samenzweringsverband aangaan met de duivel en 11 heksen (in totaal 13 samenzweerders). Het negatieve gevoel over vrijdag de 13^e is de afgelopen decennia nog eens versterkt door een aantal rampen films met de gelijknamige titel.

Meer spoedgevallen?

Ik heb onderzoeken naar spoedgevallen bij de mens op vrijdag de 13e op een rijtje gezet. Enkele tonen een relatie aan met deze datum maar de overgrote meerderheid toont deze relatie niet aan. Er is zelfs een onderzoek dat minder bezoeken aan de spoedeisende hulp laat zien op vrijdag de 13^e  dan op andere vrijdagen. Mogelijk doordat mensen binnenblijven en niet uitgaan op basis van hun bijgeloof.  Het enige wat deze onderzoekers opviel, is dat er op de vrijdag de 13^e relatief meer steekverwondingen optraden in vergelijking met andere vrijdagen. Een verklaring hiervoor kunnen ze niet geven.

En bij dieren?

In de diergeneeskunde is ook een heel groot onderzoek gedaan naar het bezoek aan een spoedeisende hulppost voor dieren. Ruim 14.700 patiëntendossiers in een tijdspad van 15 jaar werden nageplozen en er werd onderzocht of er meer patiënten gezien werden op bepaalde momenten van de dag, dagen van de week, feestdagen maar ook tijdens volle maan dagen of op vrijdag de 13^e. 

Er bleken meer patiënten op de spoedeisende hulp te komen in de avond van een doordeweekse dag of in de namiddag van een zaterdag of zondag. Dit waarschijnlijk omdat we dan niet werken en dus thuis zijn, en dan vaststellen dat er iets mis is met ons huisdier. Waarschijnlijk gaat dit ook op voor het grotere aantal bezoeken op de spoedeisende hulp in vakantie periodes of op feestdagen (Pasen, Pinksteren, Kerst etc.). Op vrijdagen de 13^e was er geen verschil met het aantal bezoeken in vergelijking met andere vrijdagen.

Het is dus aan een ieder te geloven wat hij wil geloven, maar wij hoeven ons dus geen zorgen te maken op vrijdag de 13^e!

Koud en vochtig weer, meer klachten van versleten gewrichten?

Op de Artrosepoli kreeg ik van een eigenaar te horen dat hem de mening was toegedaan dat zijn hond Grover meer klachten van zijn gewrichten had als de herfst definitief zijn intreden had gedaan. Ik moet toegeven dat als het koud en vochtig is, ik daar ook niet vrolijker van wordt. Ik zou in de winter het liefst een egel zijn, lekker in winterslaap en dan weer ontwaken bij de lentezon. Maar helaas dat zit er niet in en dus moeten we er gewoon iets gezelligs van maken in de wintermaanden. We wonen in Nederland en daar hebben we nou eenmaal een herfst en soms een beetje winter.

Weersvoorspelling

Die opmerking van de eigenaar wakkerde mijn nieuwsgierigheid aan. Ik vroeg me af, zijn er nu echt bewijzen dat het weer, de klachten die mensen of dieren ervaren van hun gewrichten, beïnvloed? Bij de mens is er wel volop onderzoek gedaan en uit de resultaten van deze onderzoeken blijkt dat mensen met ernstige artrose, weersveranderingen vaak echt kunnen voelen in hun gewrichten. Het kan soms zelfs zo duidelijk zijn, dat ze dit al een dag voordat het gaat regenen, kunnen voorspellen op basis van toegenomen pijnlijkheid in hun versleten gewrichten. De verklaring wordt gezocht in de verandering in de luchtdruk. Als het weer omslaat naar een regenperiode, zakt de luchtdruk. Met als gevolg dat er minder druk is op de gewrichten en dan kan er meer vocht in het gewricht lopen. Er treed dan meer rek op in het kapsel en dat kunnen mensen ervaren als pijnlijk.

Wordt het weer beter dan neemt de luchtdruk ook weer toe en wordt het vocht uit het gewricht gedrukt. Omdat er dan minder kapsel rek is, ervaart de patiënt met artrose minder pijn. Dat luchtdruk effect heeft op de hoeveelheid vrij vocht in het lichaam is ook aangetoond bij mensen die een lange afstandsvlucht maken. Zij blijken namelijk meer vocht in hun benen vast te houden dan wanneer ze niet gevlogen hebben. Op grote hoogte is er minder luchtdruk (ondanks de drukcabines in vliegtuigen). Deze verlaagde luchtdruk geeft minder tegendruk aan het lichaam en zo kan lichaamsvocht makkelijker uit de bloedbaan treden en daarmee dikke benen en voeten veroorzaken, zeker bij de wat oudere medemens of mensen met een minder goede hartfunctie.

Is goed weer dan beter voor de gewrichten?

Helaas blijkt dit een kwestie van gevoel en perceptie, hiervoor is geen enkel bewijs gevonden in de vele onderzoeken die zijn gedaan. Als er gekeken wordt naar de mate van pijn die mensen in poolgebieden ervaren van hun versleten gewrichten, dan blijkt dit gelijk te zijn aan de pijn van mensen die in warme gebieden wonen zoals Florida. Verhuizen naar warmere oorden zal de ervaring van pijn van je versleten gewrichten niet verminderen. Mogelijk heeft het verhuizen naar het zuiden wel invloed op de gemoedstoestand van mensen. Als je positiever in het leven staat, wordt pijn over het algemeen ook minder ervaren. En ach, als ik voor me zelf spreek kan ik me daar alles bij voorstellen. Toen ik in november een  weekend in Spanje was voor een congres, had het mooie weer echt een goede invloed op me. Er is toch niets lekkerder dan in november bij 24 graden even in de zee te zwemmen en daarna op het terras lekker tapas te eten. Het goede weer maakte dat ik zelfs vergat dat het congres echt heel erg tegenviel. 

Voor de hond en de kat is geen vergelijkbaar onderzoek gedaan. Of een dier net als de mens meer klachten heeft van zijn versleten gewrichten bij weersverandering is gissen, maar zeker niet uit te sluiten. De invloed van luchtdruk zal bij de hond niet anders zijn dan bij de mens. De eigenaar van Grover, die zo overtuigd was dat zijn hond meer last had van zijn gewrichten, kan dus wel degelijk gelijk hebben.

Volle maan

Of je het nou gelooft of niet, we kregen in 1 week zo’n 3 honden aangeboden met verlammingsverschijnselen, met als diagnose een rughernia. Gekscherend roepen mijn medewerkers dan: ‘het zal wel weer volle maan zijn’. Dit omdat ik ooit een anekdote van een collega had opgevangen, die mij wist te melden dat er een relatie was tussen het ontstaan van hernia’s en de stand van de maan. Hij was hier zeer stellig over en beweerde ook dat dit wetenschappelijk was aangetoond.

Wetenschapper als ik ben, wilde ik weten of dit waarheid of bijgeloof is. Al onderzoekend kom ik tot de conclusie dat de maanstand meer invloed heeft op ons mensen en dieren dan je zo in eerste instantie verwacht. Zo staat wetenschappelijk vast dat leeuwen vaker mensen doden de dag na een volle maannacht. Dassen blijken minder intensief hun territorium af te bakenen tijdens volle maan, maar juist zeer vaak als de maan niet zichtbaar is.  Koraalriffen in Australië blijken massaal hun zaad en eitjes te dumpen bij de eerste volle maan in december.  En zo zijn er nog talloze voorbeelden te vinden.

De mierenleeuw

Vaak wordt de verklaring voor dit soort fenomenen gezocht in het meer verlicht zijn van de aarde gedurende de nachten van volle maan. Maar het blijkt dat de dieren dit gedrag ook vertonen als ze in het donker gehouden worden, bijvoorbeeld in laboratoria. Zo is dit ook aangetoond voor de mierenleeuw. De mierenleeuw maakt kleine kuiltjes in het zand en gaat onder in het trechtervormige kuiltje zitten. Als een argeloze mier in zo’n kuiltje wandelt, wordt hij door de mierenleeuw gebombardeerd met zand en glijdt hij in de kuil. Net zo lang tot hij kan worden opgegeten.

Nu blijkt dat deze mierenleeuw  grotere en diepere kuilen graaft gedurende de nacht van volle maan en kleinere als de maan minder prominent op onze aarde schijnt. Ze blijken dit gedrag ook te vertonen in een donker laboratorium zonder dat ze de maan zien.

Spoedgevallen bij volle maan

Allemaal leuke feitjes maar geen antwoord op de vraag of er een relatie is tussen de maanstand en het ontstaan van rughernia ‘s bij de hond. Er is door diverse onderzoekers gekeken naar de relatie tussen de maanstand en het krijgen van bepaalde aandoeningen en het daarop volgende bezoek aan de dierenarts. Er is een onderzoek waarbij ruim 11.000 dierenartsbezoeken in een periode van 11 jaar werden geëvalueerd. Er werd een relatie aangetoond tussen de maanstand en het bezoeken van een dierenarts. Het bleek dat tijdens volle maan een hond 28% en een kat 23% meer kans heeft dat hij naar de spoedeisende hulp moet dan op andere dagen. In een Australisch onderzoek waarbij er in een periode van 15 jaar ruim 147.000 bezoeken aan de spoedeisende hulp werden gerelateerd aan de diverse dagen van de week, vakanties, volle manen, kerstdagen, vrijdag de 13^de etc., bleek er geen relatie te bestaan tussen de maanstand en het aantal bezoeken aan de spoedeisende hulp.

Als wetenschapper hou ik me dan maar vast aan het onderzoek met de grootste getallen en dan blijft het dus een mythe dat  volle maan invloed heeft op het aantal bezoeken aan de spoedeisende hulp, of het nu een aanrijding, een val van hoog of een verlamde hond is. Je kan altijd pech hebben, en wij hadden gewoon toevallig 3 rughernia ‘s in een week.

Ibuprofen geen goed idee

Dierenartsadvies op verjaardag

Laatst was ik op een feestje ter ere van de 50^ste verjaardag van een oud huisgenootje van mij in Nieuwegein. Daar woonde ik toen ik voor dierenarts studeerde in Utrecht. Een van de gasten wist dat ik dierenarts was, en begon over zijn hond die zo nu en dan toch echt last had van zijn versleten gewrichten. Ja, het is heel leuk dierenarts zijn, maar op zo’n moment twijfel je daar wel even aan. Hij gaf zijn hond af en toe een ibuprofen. Hij vroeg me of het geven van een ibuprofen gevaarlijk was. ”Het is immers veel goedkoper dan die pijnstillers van je collega’s”, mompelde hij.

Ik reageerde wat geschrokken niet zo zeer vanwege die opmerking over de prijs (ook wel een beetje) maar vooral omdat hij een middel geeft dat bekend is vanwege ernstige soms zelfs dodelijke bijwerkingen. Ik vroeg naar het gewicht van zijn hond en naar de dosering van de ibuprofen die hij had gegeven.

Proefkonijn

Gelukkig betrof het een grote hond en gaf hij 200 mg tabletten. Met een grijns op mijn gezicht gaf ik aan dat ik wel dacht dat het een grote hond zou zijn anders had hij mij namelijk nooit die vraag gesteld. Immers een 200 mg tablet ibuprofen kan voor een hondje van 5-10 kg al dodelijk zijn. 

Mijn volgende vraag was hoe hij aan keek tegen het gebruik van huisdieren bij het testen van medicijnen.  Gast; “dat is echt geen goed idee, eigenlijk moesten ze dat ook niet doen op laboratorium dieren”. Met een vriendelijke glimlach wees ik hem erop dat hij van geluk mocht spreken dat hij zelf aan een geneesmiddelen experiment met zijn hond had meegewerkt zonder het zelf te weten. Aan zijn reactie merkte ik gelijk dat hij begreep wat ik bedoelde en we veranderde snel van onderwerp en gingen verder over hoe leuk het toch was elkaar weer te ontmoeten na al die tijd.

Ga niet zelf dokteren

Ik adviseer iedereen ga niet zelf dokteren. Sommige medicijnen voor mensen kunnen bij dieren ook worden ingezet maar doe dit altijd in overleg met uw dierenarts, immers sommige stoffen kunnen dodelijk zijn voor onze huisdieren terwijl ze bij ons heel veilig zijn. Er zijn legio voorbeelden van, ibuprofen en paracetamol zijn bijvoorbeeld voor de kat bijna altijd dodelijk.

Mijn advies: Ga alstublieft om goedkoper uit te zijn medicijnen niet testen op uw liefhebbende huisdier.

Joey - Gastblog van Tijn Wiersema

Deze keer weer een gastblog van onze dierenarts Tijn Wiersema. Tijn werkt sinds dit jaar bij ons als dierenarts bij ons op de afdeling Orthopedie. Begin juli vertelde hij al over zijn hond Lasja, die eerste aanleiding was voor hem om dierenarts te willen worden. Maar ook zijn volgende hond, Joey, gaf een tekenende ervaring waar hij nog vaak als dierenarts aan terugdenkt. 

Joey

Joey in zijn jonge jaren

Na het overlijden van Lasja, ging ik na een tijd het hebben van een hond enorm missen en er kwam een nieuwe hond. Het werd Joey, een Border Collie van 10 maanden, die niet de zorg kreeg die hij verdiende. Dat kreeg hij bij mij uiteraard wel en hij groeide al snel uit tot een fantastische hond. Het viel mij echter al snel op dat Joey na het spelen erg stijf en kreupel uit de mand kwam. Het was af en toe alsof ik een oude hond had.

Na meerdere dierenarts bezoeken werd het duidelijk. Joey had heupdysplasie. Voor een jonge Border Collie die niets anders wil dan de hele dag rennen is dat een pittige diagnose. De opties die ik had waren beperkt. Joey was inmiddels te oud voor een zogenaamde bekkenkanteling. Ik kon kiezen voor behandeling met een pijnstiller of het plaatsen van een kunstheup.

Joey had een kunstheup nodig

De behandeling met pijnstilling was voor mij geen optie gezien de ernstige kreupelheid die Joey vertoonde. Joey moest kunnen rennen en spelen zonder problemen. Aan het plaatsen van een kunstheup hangen echter aanzienlijke kosten (in die tijd 3000 euro).

Joey nu, 9 jaar na zijn operatie

Ik was in die tijd een jaar of 16 en het was wel duidelijk dat mijn spaarpotje van 60 euro dit niet ging redden. Mijn ouders en oma waren gelukkig wel in de mogelijkheid dit te financieren en streken over hun hart. Joey ging dus een kunstheup krijgen. Het vervangen van een heup levert bij een slagen van de operatie een 100% herstel op van het gewricht. Dit is met geen enkel ander gewricht mogelijk.

Vaak wordt eenzijdig de heup vervangen en dit blijkt in 70% van de gevallen voldoende. De operatie en revalidatie van Joey verliepen voorspoedig en als snel had ik een hond terug die zonder problemen uren naast de fiets kan rennen of in het bos.

De beweging pas je er wel iets op aan. Joey is geobsedeerd door ballen maar na enkele keren explosief een bal apporteren krijgt hij last van kreupelheid. Het apporteren van een bal uit het water of speuren naar een bal in het hoge gras is geen enkel probleem. Het belangrijkste is dat Joey weer zijn energie kwijt kon.

9 jaar later, nog steeds mee naar het bos

Joey is inmiddels 10 jaar en profiteert nog dagelijks van zijn heup. Wel krijgt hij dagelijks een lage dosering pijnstilling vanwege zijn slechte heup maar hij kan nog altijd uren mee naar het bos. Onlangs heb ik een röntgenfoto gemaakt van zijn heupen en daarop is duidelijk de slijtage in zijn niet vervangen heup te zien. Ik ben nog altijd blij dat wij de keuze hebben gemaakt om op jonge leeftijd de heup te vervangen.

Dierenarts Tijn Wiersema vertelt over de heup prothese van Joey

Ik denk ook dat die ervaring een belangrijke rol in mijn leven heeft gespeeld en misschien wel de interesse in de orthopedie heeft gewekt.